Uwaga! została włączona wersja kontrastowa
Człowiek  To się liczy

Aktualności

18/11/2022

Konferencja pt. „Prawne i konserwatorskie aspekty zachowania i ochrony historycznych cmentarzy i cmentarzysk w Polsce”.

Instytut Nauk Prawnych Wyższej Szkoły Humanitas w Sosnowcu, Katedra Prawa Sądowego Wydziału Prawa i Ekonomii Uniwersytetu Humanistyczno – Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie wraz z Muzeum Miejskim „Sztygarka” w Dąbrowie Górniczej i Muzeum Miasta Jaworzna zorganizowały ogólnopolską konferencję naukową pt. „Prawne i konserwatorskie aspekty zachowania i ochrony historycznych cmentarzy i cmentarzysk w Polsce”.

Wydarzenie odbyło się 17 listopada 2022 r. w siedzibie Wyższej Szkoły Humanitas w Sosnowcu. Tuż po uroczystym otwarciu konferencji przez Władze Wyższej Szkoły Humanitas w Sosnowcu oraz Władze Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie nastąpiła część merytoryczna konferencji.

Cmentarze świadczą przede wszystkim o nas, dopiero w dalszej kolejności o zmarłych.  Prawo związane z pochówkami zmieniało się na przestrzeni wieków. Sam proces jego adaptacji do zmieniającego się świata jest fascynującym tematem badawczym. Zagadnienia historyczne odgrywały istotną rolę podczas konferencji. Zderzenie archeologii z prawem, w tym z prawem religijnym, uznawanym zwyczajowo było przedmiotem dyskusji poruszanych na konferencji.

Cmentarze są niezbędnym elementem umożliwiającym funkcjonowanie każdej społeczności, w tym społeczności żydowskiej. W ciągu wieków ustalono ogólne przepisy dotyczące rozplanowania cmentarzy (w tym cmentarzy żydowskich). Co ciekawe, regulacje rzadko  dotyczyły szczegółowego wyglądu nagrobka, co zaowocowało na przestrzeni wieków rozwojem bogatej sztuki sepulkralnej. O istnieniu cmentarza decyduje, co wydaje się oczywiste, to, czy pochowani są na tym miejscu ludzie.

Dlatego też określeń „były”, „dawny” możemy w stosunku do cmentarza użyć jedynie w znaczeniu potocznym, dopóki nie przeprowadzono na nim ekshumacji. Również cmentarz bez nagrobków nie oznacza cmentarza bez grobów, zarówno w sensie zdroworozsądkowym, jak i prawnym. Co więcej, cmentarz bez nagrobków, ale z grobami, w sposób automatyczny staje się też kategorią archeologiczną, czyli cmentarzyskiem, którego nie można niszczyć.

Podczas konferencji uczestnicy mogli wysłuchać bardzo interesujących prelekcji. Poniżej przedstawiamy listę prelegentów oraz poruszane zagadnienia. W pierwszej części wydarzenia, moderowanej przez dr.hab. Macieja Borskiego, prof. WSH, wystąpili:

  1. Dr hab. Leszek Hońdo, Instytut Judaistyki Uniwersytet Jagielloński, Cmentarz żydowski na przełomie XIX i XX w. Tradycja żydowska a przepisy państwowe.
  2. Dr hab. Dariusz Rozmus Prof. WSH, Muzeum Miejskie „Sztygarka” w Dąbrowie Górniczej, Instytut Nauk Prawnych WSH, Bukowa Góra, prawdopodobnie największe cmentarzysko pradziejowe w Polsce. Zagadnienia badawcze i kwestia ochrony konserwatorskiej. 
  3. Dr Adam Wróbel, Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza w Częstochowie, Wokół przestępstwa ograbienia zwłok lub miejsca spoczynku zmarłego (art. 162 § 2 k.k.)
  4. Dr Ewelina Mikulska, Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza w Częstochowie, Sposoby chowania zmarłych na przestrzeni wieków.
  5. Dr Aleksander Słysz, Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza w Częstochowie, Opodatkowania cmentarzy podatkiem od nieruchomości.
  6. Mgr Agnieszka Kania, Szkoła Doktorska Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, Status prawny cmentarzyska w prawie polskim.

W drugiej części wydarzenia, moderowanej przez dr. hab. prof. WSH Dariusza Rozmusa, goście zgromadzeni na konferencji mieli okazję wysłuchać wystąpień ekspertów. Oto lista prelegentów i poruszanych zagadnień, wystąpili:

1. Dr hab. Anna Michałowska Prof. UW, Uniwersytet Warszawski, Statuty żydowskich bractw pogrzebowych z terenów dawnej Rzeczypospolitej (XVII-XVIII w.)

  1. 2. Dr Sławomir Witkowski, Wyższa Szkoła Teologiczno – Społeczna w Warszawie, Sosnowieckie kirkuty.
  1. 3. Dr Monika Chabińska, Muzeum Miejskie „Sztygarka” Dąbrowa Górnicza, Czy regulacje społeczne w obrządku pogrzebowym kultury pomorskiej ( VI - IV p.n. e.) należy uznać za pierwociny prawa.
  2. 4. Mgr Arkadiusz Rybak, Muzeum Miejskie „Sztygarka” Dąbrowa Górnicza, Dziedzictwo cmentarzy Dąbrowy Górniczej.  
  3. 5. Mgr Adrian Rams, Muzeum Miasta Jaworzna, Instytut Pamięci Narodowej
    w Katowicach, Cmentarz przy Centralnym Obozie Pracy w Jaworznie w latach 1945-1949.
  4. 6. Mgr Kamil Bogusz, Muzeum Miejskie im. Ireny i Mieczysława Mazarakich w Chrzanowie, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II, Mortui sunt, it liberi vivamus. Dzieje cmentarzy wojennych w Chrzanowie z okresu Wielkiej Wojny.

Uczestnikom konferencji dziękujemy za owocne spotkanie, merytoryczne dyskusje i konstruktywne wnioski. Do zobaczenia na kolejnych wydarzeniach organizowanych w Wyższej Szkole Humanitas!